Entrevista a Edelmiro Vázquez Naval, Autor de POESÍA REUNIDA ·· En galego ··




  

  
Autor descontinuo e pouco pródigo,
Edelmiro Vázquez Naval profesou as matemáticas na vida
máis tamén na obra, pois demostrou ser exactamente
un auténtico poeta
escribindo, sinxelamente,
como un poeta auténtico.
CLAUDIO RODRÍGUEZ FER
Epílogo a Poesía reunida


¿Onde nace o seu interese pola poesía? ¿Onde as súas orixes como poeta?
 
Nace nos primeiros cursos de Bacharelato. No Seminario de Ourense, onde estudei seis anos. Lembro unha revista escolar, Yunque, na que vin (con canta emoción!) publicados os meus primeiros poemas. O ambiente do internado, exixente e disciplinado, era propicio para espertar o interese pola poesía nun rapaz tímido e covarde, moi calado. Nun rapaz que se soñaba, decotío, fóra de alí: onda a xente, que tanto estrañaba, do seu pobo de Outeiro de Toubes. En realidade, nesa idade xuvenil, inundáronme e desbordáronme as inquedanzas poéticas. Vivía fascinado pola descuberta e primeiras lecturas de Juan Ramón Jiménez, de García Lorca (sobre todo), de Machado. Logo viñeron os estudos universitarios en Santiago, a carreira de Matemáticas. Anos de silencio creativo. Pero nos que conservei intacta a afección lectora.

¿A súa vida identifícase coa súa poesía? ¿Ou é, polo contrario, un modo de ser?

Penso que a vida dun poeta consiste na procura de si mesmo e dos demais. De horizontes a miúdo descoñecidos, contraditorios. Da verdade e da beleza. Por iso, para min, é impensable a identificación plena coa propia poesía. Incluso non existe dita identificación total entre o suxeito verbal que subxace e percibimos nos versos dun poema e o individuo concreto que os asina. Creo, iso si, que é necesaria a identificación coa obra ideal ou anhelada, aínda que saibamos que nos move o anhelo dun cume inatinxible: como a Sísifo. Un poema logrado sería aquel que transcendera as expectativas iniciais de quen o escribe. Aquel cuxas palabras nos revelaran verdades inauditas. Por todo isto, tamén para min a poesía endexamais foi unha maneira de ser ou estar.



AMPLIAR


«Teño fe nas palabras mananciais
que nos acompañan, tecéndose en poema,
a través das soidades e das escuridades interiores.
Necesitamos ouvirnos»


¿Como definiría a súa obra poética? ¿Que autores centraron o seu interese poético?


Algúns elementos ou materias centrais serán o desacougo ou o desasosego. A expresión verbal dos sentimentos de soidade existencial ou, se se quere, ontolóxica que poidan, ás veces, desorientarnos. As reminiscencias. A loita por transfigurar en palabras o tempo vivido. O río do esquecemento. O regreso ineludible ó mundo da nenez, ás súas vívidas lembranzas remanecendo constantemente... A fraxilidade e fugacidade de cada proxecto humano. O soño da supervivencia verbal, de deixar luz e sombra de min en cada verso.

Non sería moi fácil dicir en que autores se centrou o meu interese. Hai certos libros aos que regreso con moita frecuencia. Pedro Páramo, Follas novas ou En las orillas del Sar. A Luces de bohemia ou Divinas palabras. A Cunqueiro ou Ferrín. A Luz Pozo, Sábato ou Camus. A Borges. A Octavio Paz, Vallejo ou Baudelaire. Aos versos de Víctor Campio Pereira, un verdadeiro clásico e veciño da nosa cidade con quen teño, desde hai moitos tempo, o privilexio de compartir unha entrañable amizade.



 

¿A que conclusións ten chegado a través da súa obra, e principalmente a través de Temporais pasaxeiros?

Creo que a escritura creativa é unha fermosa maneira de vérmonos vivir. Teño fe nas palabras mananciais que nos acompañan, tecéndose en poema, a través das soidades e das escuridades interiores. Necesitamos ouvirnos. Unha voz que nos diga. Que quebre os máis íntimos silencios. Moitos versos nacen, precisamente, da sensación de sermos uns descoñecidos de nós mesmos. En Temporais pasaxeiros aparecen estes versos: “Tiña fe no calado soliloquio / que sería talvez o seu destino, / que sería talvez a súa vida / verdadeira: unha voz tremelucente / na calada penumbra existencial”. Penso que versos anteriores expoñen un sentimento moi arraigado en min. A modesta satisfacción que nos proporciona a actividade de ir transfigurando en palabras as vivencias máis fondas: as ausencias, os afectos e tenruras, as voces devanceiras dos que xa se nos foron, a reflexión sobre a escritura.


Despois de As voces da saudade, O rito do regreso e As luces de noutrora, en Temporais pasaxeiros ofrece unha especie de autoentrega, calma, comprensión, epílogo. ¿Veo así?

Véxoo así en boa medida. Nese libro estou máis instalado ca nos anteriores na miña idade real, nas vivencias dun tempo xa un tanto crepuscular. Máis predisposto a asumir, e aceptar, que xa foi mediodía nos meus sentimentos e afectos. A procurar a calma e harmonía interior que nos embarga ó transitar polos camiños vespertinos do regreso. Creo que a luz remanecida das evocacións e das lembranzas pode iluminarnos o tempo presente, espertar en nós “os mellores sentimentos”, ilusións e esperanzas por diante do horizonte. Abundan, tamén, outros poemas nos que se indaga sobre a propia experiencia poética. En realidade, mentres preparaba esta recompilación de poesía, constatei que as preguntas encol do soño creador e a propia experiencia poética é unha obsesión constante nos meus libros. Noutros poemas busco insistentemente “a lunar compañía dos que xa me vos fostes” pois éme absolutamente necesaria. Nese sentido, si que vexo Temporais pasaxeiros como vostede suxire.


«En Temporais pasaxeiros estou máis instalado
nas vivencias dun tempo xa un tanto crepuscular.
Máis predisposto a asumir que xa foi mediodía
nos meus sentimentos e afecto




¿Como ve o panorama actual da poesía que se escribe en galego? ¿Séntese debedor ou inmerso nel?


Interésame e admiro a poesía que na actualidade se está escribindo en galego. E penso que a súa calidade non é inferior a doutra calquera lingua peninsular. Teño as miñas predileccións e afinidades con certos autores. O galego é a miña única lingua materna. A lingua da nenez, do fogar, dos pais, dos irmáns, dos meus veciños daqueles tempos en Outeiro de Toubes. A lingua que falabamos os rapaces que iamos á escola de Goiás e da A Fiestra alá polos anos cincuenta do século pasado. De maneira que é natural que me sinta inmerso en dita lingua. A miña poesía nútrese bastante da lembranza, de “estos días azules y este sol de la infancia” do meu adorado Antonio Machado. As voces máis fondas e íntimas do meu mundo fálanme na miña lingua materna. ¿Como non me vou sentir debedor de Rosalía, de Curros, de Celso Emilio, de Cunqueiro, de tantos outros…?



Fotografías Mark Ritchie.
Ourense, abril de 2017
Marco legal | Contactar